KURBAN İBADETİ REHBERİ

Kurban Öncesi Sıkça Sorulan Sorular ve Dinî Hükümler

Kıymetli kardeşlerim, kurban ibadeti ile ilgili akla takılan soruların cevaplarını sizler için derledik. Okumanızı rica ederiz.

1. Kurbanın Hükmü, Nisap Miktarı ve Yükümlülük

1
Hanefî mezhebine göre; aslî ihtiyaçları ve borçları dışında nisap miktarı mala sahip olan, akıl bâliğ her Müslümana kurban kesmek vaciptir.
2
Kişinin kullandığı ev, binek aracı ve temel ev eşyaları aslî ihtiyaç sayılır. Bunlar kurban nisabına dahil edilmez.
3
Tarla, arsa, hobi bahçesi, yazlık, yatırım amaçlı gayrimenkuller, koleksiyon eşyaları (tesbih, tablo vb.) gibi ihtiyaç fazlası tüm değerler kurban nisabına dahil edilir.
4
Nisap miktarı yaklaşık 80 gram altın veya bu değere denk mal varlığıdır. Ayrıca yaklaşık olarak 600 gram gümüşü olan kişiye de kurban vacip olur.
5
Bir kadının nisap miktarında altın veya malı varsa, o kadına da kurban kesmek vacip olur.
6
Nisap miktarında altını olup nakit parası veya geliri bulunmayan kimseye de kurban vaciptir. Gerekirse altınını bozdurarak veya borç alarak kurbanını yerine getirir.
7
Diğer mezheplerde kurban kesmek sünnet kabul edilirken, Hanefî mezhebinde vaciptir. Vacip olmasının dayanağı, “İmkan bulduğu hâlde kurban kesmeyen mescidlerimize yaklaşmasın” hadis-i şerifinde geçen tehdittir.
15
Kurban, dinen zengin sayılan kimseye vaciptir. Fakir olan kimseye vacip değildir. Fakir olan kişinin kurban kesmesi gerekmez.
16
Kendisine kurban vacip olmayan kimse, bayram günlerinde nafile olarak kurban kesebilir. Ayrıca akika veya şükür niyetiyle de kurban kesmesi caizdir.
21
Bir evde dinen zengin olan her bireye kurban vaciptir. Eğer çocuklar kazançlarını babalarına veriyor ve ayrıca müstakil malları yoksa, bu durumda babanın kesmesi yeterli olur. Çocukların da kesmesi gerekmez. Aynı hüküm kadın için de geçerlidir.
36
Kendisine kurban vacip olan kimse mutlaka kurban kesmelidir. Bunun yerine fakirlere para vermesi kurbanın yerini tutmaz.
51
Borçlu olan kişi, borcunu malından düşer. Kalan mal nisap miktarına ulaşıyorsa kurban vacip olur; ulaşmıyorsa vacip olmaz. Dilerse nafile olarak kesebilir.
54
Nisap miktarında parası olup bunu borç vermiş olan ve elinde kurban kesecek nakit bulunmayan kimseye kurban vacip olmaz. Bu kişi borç almak zorunda değildir.
57
Zengin olup aklî dengesi yerinde olmayan (mükellef olmayan) kimseye kurban vacip değildir.

2. Vekâlet, Ödeme Şekilleri ve Ortaklık Hükümleri

8
Kurbanın pahalı olması sebebiyle kişi, güvenilir kuruluşlar aracılığıyla yurt dışında da kurban kestirebilir. Bu şekilde kesilen kurban geçerli ve sahihtir.
9
Kişi, kendisine vacip olan kurbanı başkası adına kesemez; mutlaka kendi adına kestirmelidir.
10
Kişi; eşinin, çocuklarının veya başkalarının kurban bedelini onların izniyle kendi cebinden ödeyebilir.
13
Bir büyükbaş hayvana (dana gibi) en fazla 7 kişi ortak olabilir. Daha fazlası caiz değildir. 1’den 7’ye kadar kişiler ortak olabilir; bir kişi tek başına da kesebilir.
14
Ortak olan kişilerin hepsinin niyeti Allah rızası için olmalıdır. Nafile, akika veya şükür niyetiyle de kurbana ortak olmak caizdir.
17
Bir kişi, büyükbaş hayvana eşini, çocuklarını ve anne-babasını ortak edebilir. Eğer onların üzerine kurban vacipse, bu ibadetleri yerine gelmiş olur; vacip değilse nafile olarak sevap kazanırlar. Para vermeleri şart değildir.
22
Taksitle kurban almak caizdir. Kredi kartı ile alımda ise faizsiz (katılım) bankaları tercih etmek gerekir. Aynı şekilde borçla kurban kesebilir.
23
Kurban kesimi için vekâlet verirken “Benim kurbanımı kesin” demek yeterlidir. Kişinin kurbanını satıcıya bırakması da vekâlet yerine geçer.
24
Vekâlet alınmadan kesilen kurbanda, kişi sonradan buna razı olursa kurban geçerli olur. Çünkü bu durum, dolaylı (delâleten) izin sayılır.
34
Bir kişi başkası adına kurban parasını verebilir. Ancak kurban kimin adına kesilmişse ibadet ona ait olur; parayı veren adına sayılmaz.
35
Kurbana ortak olanların tamamının Müslüman olması gerekir. Dinden çıkaran bir inanca sahip olan kimsenin kesimi geçerli olmadığı gibi, ortakların kurbanını da bozar.
44
Kurbana ortak olanlardan birinin niyeti sadece et almak olursa, tüm ortakların kurbanı geçersiz olur. Ancak kişinin niyeti bilinmiyorsa kurban geçerli sayılır.
46
Satıcı, henüz hayvanı temin etmeden önce kapora olabilir. Alıcı vazgeçerse, satıcının kaporayı iade etmesi gerekir.
48
Bir grup insan, Peygamber Efendimiz ﷺ adına kurban kesilmesi için para toplayabilir. Bu caizdir; ancak kesilen kurban tek kişi adına olur.
52
Kişinin kurbanda ortak olduğu kimseleri tanıması şart değildir.
56
Zengin bir kimse, fakir bir aileye para gönderip kendi adına kurban kestirebilir. Bu şekilde kesilen kurban geçerlidir ve et fakirlere dağıtılmış olur.
58
Zengin bir kişinin girdiği kurban hissesinden çıkması mekruhtur. Çıkarsa aynı değerde veya daha kıymetli bir hisseye girmelidir. Ayrıca satıcının rızasıyla çıkabilir. Fakir kimse kurban veya hisse aldıysa bunu değiştiremez.
59
Bir hisse sadece bir kişi adına olur. İki kişi bir hisseye ortak olamaz. Ancak bir kişi, başkasının kurban parasını ödeyebilir.
60
Promosyon (faiz) parasıyla kurban kesmek caiz görülmemiştir. Bu tür paralar doğrudan fakirlere verilmelidir.

3. Kurbanlık Hayvanın Yaşı ve Sağlık Durumu

25
Kurban olmaya ENGELL olan kusurlar kısaca şunlardır:
İki gözü tamamen kör veya tek gözü kör olan, boynuzu kökünden kırılmış olan, kulağının, kuyruğunun veya dilinin üçte birinden fazlası kesilmiş olan, doğuştan kulağı ya da kuyruğu bulunmayan, meme uçları kesilmiş veya memesi kurumuş olan, kesim yerine gidemeyecek derecede topal ve aşırı zayıf olan hayvanlar kurban olmaz.
26
Kurban olmaya engel OLMAYAN kusurlar kısaca şunlardır:
Doğuştan boynuzsuz olan, kısırlaştırılmış bulunan, hafif topal olan, kulakları delinmiş veya yarılmış olan, kulak uçları kısmen kesilmiş olan, dişlerinin bir kısmı dökülmüş olan, hafif hasta (örneğin öksüren) veya şaşı olan hayvanlardan kurban olur.
38
Kurban kesildikten sonra hayvanda iç hastalık olduğu anlaşılırsa, kurban geçerli sayılır.
40
Doğumu yaklaşmış gebe hayvanı kurban etmek mekruhtur; ancak kesilirse caiz olur.
41
Gebe hayvan kesildikten sonra yavrusu sağ çıkarsa, o yavru fakirlere tasadduk edilir.
45
Kurbanlık hayvanların yaş şartı:
  • Sığır (dana): En az iki hicrî yılını doldurmuş olmalıdır.
  • Keçi: Bir yaşını doldurmuş olmalıdır.
  • Koyun: Altı aylık olup bir yaşında gibi gelişmiş görünüyorsa kurban edilebilir.
53
Zengin bir kimse, satın aldığı kurbanlık hayvan ölürse yerine yenisini alması gerekir. Hayvan satıcının yanında ölürse ve satıcının ihmali yoksa sorumlu tutulmaz. Taraflar mağdur olmamak için anlaşabilir.

4. Kesim Zamanı, Et Dağıtımı ve Diğer Hususlar

11
Kesilen kurbanın sevabı, diri veya vefat etmiş kimselere bağışlanabilir.
12
Kişi, diri veya ölmüş bir kimse adına ayrıca kurban kesebilir. Bu caizdir. Hisseye onların adını yazar. Veya kendi adını da yazabilir.
18
Kurban kesecek kimsenin, Zilhicce ayının ilk 10 gününde (kurban kesinceye kadar) saç, sakal ve tırnaklarından bir şey almaması müstehap görülmüştür. Kurban kesmeyek olanlar için bu hüküm söz konusu değildir.
19
Kişi kendi adına birden fazla kurban kesebilir veya birden fazla hisseye girebilir. Kurbanını yurt içinde veya yurt dışında kestirmesi de caizdir.
20
Kurban günlerinde seferî olan kimseye kurban kesmek vacip değildir. Ancak keserse nafile olur, kurbanı geçerlidir ve sevabını alır. Kurban günleri içinde evine dönerse tekrardan kurban kesmesi gerekmez.
27
Şafiî mezhebine göre bir kimse “Bu benim kurbanımdır” derse, bunu adak (nezr) haline getirmiş olur. Bu durumda kurban kesmesi gerekir ve kestiği kurban geçerli olur.
28
Hayvan kesildikten sonra et tartılıp karşılığında para verilirse bu kurban olmaz; sadece et satın alınmış olur. Kurban ibadeti için hayvanın önceden satın alınmış olması gerekir.
29
Kasabın ücreti kurban etinden veya derisinden verilemez. Ücret ayrıca para ile ödenmelidir.
30
Kurban etini dağıtmak farz veya şart değildir; sünnettir. Tavsiye edilen, etin üçe bölünmesidir:
Bir kısmı ev halkına, bir kısmı misafirlere, bir kısmı da fakirlere verilir. Ancak aile kalabalık ise kişi etin tamamını evinde bırakabilir. Bu konuda vacip veya nafile kurban arasında fark yoktur.
31
Kurban eti; fakir-zengin, kurban kesmiş veya kesmemiş, hatta Müslüman olmayan kimselere dahi verilebilir.
32
Kurban kesildikten sonra, ortakların rızasıyla sakatat, kelle veya deri bir kişiye verilebilir. Ortaklardan biri de bunları alabilir.
33
Kendisine kurban vacip olduğu hâlde yıllarca kesmeyen kimse, her yılın kurban bedelini fakirlere tasadduk etmelidir.
37
Kurban kanını alna sürmek cahiliye âdetidir. Kan necis olduğu için böyle bir uygulama yapılmaz.
39
Kendisine kurban vacip olmayan kişi, nafile (sünnet) niyetiyle kurban kesebilir. Vacip niyetiyle keserse adak hükmüne geçer. Bir görüşe göre etinden yiyebilir.
42
Kişi, kurban etini bir veya iki yıl boyunca dondurucuda saklayabilir. Bu caizdir.
43
Kurban, Allah Teâlâ rızası için kesildiği sürece et hesabı yapmak (kaç kilo vb.) kurbana zarar vermez.
47
Kurbanda akan kan necistir. Ete bulaşırsa yıkanması gerekir, elbiseye bulaşırsa o kısım necis olur. Ancak etin içinde kalan ve akıcı olmayan kan necis sayılmaz.
49
Açılış gibi vesilelerle kurban kesmek caizdir. Ancak mutlaka Allah rızası için kesilmelidir.
50
Kurban kesen kasabın her hayvan için besmele çekmesi gerekir. Kasap namaz kılmıyor olsa bile kurban geçerli olur; ancak itikadı bozuksa kestiği caiz olmaz.
55
Kadının kurbanda kasaplık yaparak hayvan kesmesi caizdir.
61
Şehirde kurban, bayram namazı kılındıktan sonra kesilir. Bayram namazının kılınmadığı yerlerde ise güneş doğduktan sonra kesilebilir.

"Rabbim keseceğiniz ve kestireceğiniz kurbanları şimdiden izzet-i dergâhında kabul eylesin. Hayırlı Bayramlar."

Fıkhi Hükümler, Fıkıhtan Bir Mesele WhatsApp kanalından alınmıştır.
Kanala Abone Olun
Yazılım ve Altyapı Desteği: Mukallit Yazılım
mukallit.com